Betty Danon

Rainbowland

09.04.2025 - 26.04.2025

Galeri Nev

Galeri Nev, 9 - 26 Nisan tarihleri arasında Betty Danon’u ağırlamaya hazırlanıyor. 1927 yılında, İstanbul’da doğan “Beki”, burada minyatür ve mücevher tasarımı okudu. Daha sonra İtalyan matbaacı Maurizio Danon ile evlenen Beki, 1956’da eşi ile birlikte vefatına dek yaşayacağı Milano’ya taşındı, ismini Betty olarak değiştirdi ve eşinin soyadını aldı. 

“İtalyan” bir kavramsal sanatçı olarak tanınan Danon, başlarda Jung’a ve aynı zamanda içinde yetiştiği Doğu felsefesine duyduğu derin ilgiden yola çıkarak, sesler ve işaretler üzerine çalıştı. Bu ilk yıllarda çember ve kareyi ele alarak, onları en basit hallerine, yani noktaya (punto) ve çizgiye (linea), hatta daha da ileri giderek ışığa ve gölgeye indirgediği eserler üretti. Bu eserler ileride, “olmayan” müziklerin notalarına ve ritmik işaretlerin müzikalitesine dair pek çok başka işe evrildi. Böylece resim ve yazı arasındaki ilişkiyi “bozdu” ya da yeniden kurdu, kimi zaman görünmez mürekkeple dahi çalışan Danon için “okunurluk” yerini görsel şiire bıraktı. 

1978 ve 1980 yıllarında eserleri Venedik Bienali’ne davet edildi. İtalya’da pek çok sergi açtıktan sonra 1980’lerin başında, geleneksel sanat çevrelerini gönüllü olarak terk etti ve eserlerini “mail art” ile üretmeye ve dağıtmaya devam etti. Noktalar ve soyut notalarla yarattığı kendi alfabesine, kendini iyi hissetmeyen bir tanıdığına yazdığı “gökkuşağı” mektupları eklendi. Bu sırada kurduğu sanatçı atölyeleri daha çok profesyonel ve amatör sanatçı kadınları çekti, böylece ortaya çıkardığı dayanışma içinde onların üretimlerini gerçekleştirmelerine aracı oldu.  

Çoğunlukla daktilo ile çalışan Betty Danon, 1989 yılından itibaren bilgisayarda da çalışmalar üretti. Klavyedeki harfleri ya da Macintosh’un ikonik “küp”ündeki en basit programları kalemi ya da daha çok boyası ve fırçası gibi kullanan Danon, bugün alanının dünyadaki ilk ve en önemli temsilcilerinden biri  sayılıyor ve dünya müzelerinde eserlerine yer veriliyor. Sanatçının üretimlerinde bilgisayar ve daktiloyu kullanmasında, eserlerini “biriciklik”ten kurtarmaya çalışması da etkili oldu. Çoğalttığı görsel şiirleri, kimi zaman el yapımı kitaplarında bir araya geldi, kimileri zamanın önemli dergilerinde yayımlandı ve bugün başlıca çağdaş sanat arşivlerinde korunuyor. En fazla eseri İtalya’da, MART Trento ve Rovereto Müzelerinde toplanan Betty Danon aynı zamanda, Ohio State Üniversitesi Nadir Kitaplar Kütüphanesi’nde, New York State Üniversitesi Şiir Koleksiyonu’nda ve Sackner Arşivleri’nde de pek çok eseri ile temsil ediliyor.  

Galeri Nev, Nisan ayında açılacak sergide Danon’un engin üretimi içinden “Gökkuşağı Ülkesi” (“Rainbow Land”) dizisine odaklanmayı planlıyor. Başka bir ülkeyi, yaşamda başka seçenekleri temsilen 1976’da çalışmaya başladığı bu diziyi ellinci yılında hatırlamak ve izleyiciyi içindeki absürt, büyülü, mitik tüm zaman ve mekan alternatiflerine kulak vermeye davet etmek amacını taşıyan sergide, sanatçının renkleri de bir yazı/yazma biçimine tercüme etmesini de görkemli bir biçimde gözler önüne seriyor. Gökkuşağı haritaları, gökkuşağı ülkesinin “vatandaşları”, oradan gönderilmiş kartpostalların da içinde olduğu sonsuz malzeme sayesinde belki de zamanı ve mekanı tamamen yok eden ve bir “yok yer” (non place) kuracak olan sergi, İstanbul doğumlu ve kimi zaman Türk, kimi zaman İtalyan olarak anılan sanatçının her iki kültürün derinliklerindeki “renkleri” ortaya çıkarıyor.